ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

υπογονιμότηταΗ τεστοστερόνη μειώνεται με την πάροδο της ηλικίας.  Αν τα επίπεδα της είναι κατώτερα του φυσιολογικού, θα πρέπει να γίνεται διερεύνηση της πιθανής αιτίας.

Υπογοναδισμός είναι η διαταραχή της λειτουργίας των όρχεων που συνοδεύεται από διαταραχή των χαρακτηριστικών του φύλου (μικρό πέος, όσχεο χωρίς ρυτίδες, μικροί ή απόντες όρχεις), σημεία και συμπτώματα που εξαρτώνται από την ηλικία (ευνουχοειδείς αναλογίες, λεπτή φωνή, μειωμένη μυική μάζα, μείωση τρίχωσης, μειωμένη libido ή/και υπογονιμότητα).

Υπογονιμότητα είναι η αδυναμία επίτευξης κύησης μετά από 1 έτος τακτικών  ελεύθερων επαφών (χωρίς αντισυλληπτικά μέσα).

Αιτιολογία

Η χαμηλή τεστοστερόνη μπορεί να οφείλεται σε παθήσεις των όρχεων (πρωτοπαθής υπογοναδισμός) ή σε παθήσεις της υπόφυσης ή άλλες χρόνιες νόσους (δευτεροπαθής υπογοναδισμός). Ο υπογοναδισμός μπορεί να αφορά στην παραγωγή ανδρογόνων, σπερματοζωαρίων ή και των δύο. Χωρίζεται σε δυο μεγάλες υποκατηγορίες, τον υπογοναδοτροφικό υπογοναδισμό με χαμηλές τιμές των γοναδοτροφινών LH και FSH, και τον υπεργοναδοτροφικό υπογοναδισμό με υψηλές τιμές LH και FSH.

Ο υπογοναδοτροφικός υπογοναδισμός, στην εφηβεία συνήθως έχει καλοήθη ιδιοσυστασική αιτιολογία, δεν οφείλεται σε παθολογικά αίτια και συνήθως δε χρειάζεται θεραπεία.  Συχνή αιτία είναι και η λήψη ανδρογόνων για λόγους αύξησης της μυικής μάζας (στεροειδή, ορμόνες κτλ). Άλλα πιο σοβαρα αίτια που απαιτούν θεραπεία είναι η προσβολή του άξονα υποθαλάμου –υπόφυσης στον εγκέφαλο [(όγκοι υποθαλάμου, υπόφυσης, ακτινοβολία, τραύμα, λοίμωξη, αυτοάνοση ή κοκκιωματώδης νόσο, συγγενής ανεπάρκεια GnRH/LH/FSH (συγγενής ιδιοπαθής, σύνδρομο κενού εφιππίου, σύνδρομα Kallmann`s, Prader – Willi, Laurence-Moon-Bardet-Biedl, Alstrom, CHARGE), συγγενείς ανωμαλίες (διαφραγματικο-οπτική δυσπλασία, συγγενής πανυποφυσιακή ανεπάρκεια, δυσγενεσία υπόφυσης, ελλείμματα προσκεφαλαίου)], όγκοι hCG, καρκίνος όρχεων, συστηματικά νοσήματα όπως νεφρική ανεπάρκεια, διαβήτης, καρδιολογικά και αναπνευστικά νοσήματα, νόσοι ήπατος, δρεπανοκυτταρική αναιμία κα.

Ο υπεργοναδοτροφικός υπογοναδισμός, οφείλεται σε εκτός εγκεφάλου παθολογία. Πιο συχνά αίτια είναι η κιρσοκήλη, η κρυψορχία, οι λοιμώξεις και οι μικροαπαλοιφές του χρωμοσώματος Υ. Λοιπά αίτια είναι: χρωμοσωμικές ή γενετικές διαταραχές και σύνδρομα (Klinefelter, Turner, Noonan, 47ΧΥΥ, σύνδρομο vanishing testes, αντίσταση στα ανδρογόνα, μικροαπαλοιφές του χρωμοσώματος Υ, διαταραχές στεροειδογένεσης, ανεπάρκεια 5α-ρεδουκτάσης, δυσγενεσία γονάδων, γαλακτοζαιμία, μυοτονική δυστροφία), αυτοάνοσα νοσήματα, λοιμώξεις (πχ παρωτίτιδα), τραύμα ή συστροφή όρχι, κρυψορχία, κοιλιοκάκη, κιρσοκήλη, ακτινοβολία, χημειοθεραπεία, συστηματικά νοσήματα όπως νεφρική ανεπάρκεια, διαβήτης, καρδιολογικά και αναπνευστικά νοσήματα, νόσοι ήπατος, δρεπανοκυτταρική αναιμία, εμπύρετο νόσημα κα.

Η διάγνωση και η αποσαφήνιση της αιτιολογίας του υπογοναδισμού αποτελούν μια απαιτητική διαδικασία που κατά περιπτώσεις περιλαμβάνει πλήρη βιοχημικό και ορμονολογικό έλεγχο, ανάλυση χρωμοσωμάτων, γενετικό έλεγχο, υπέρηχο οσχέου και κοιλίας, αξονική κοιλίας, μαγνητική εγκεφάλου/υποφύσεως και ανάλυση σπέρματος (ορισμένα φάρμακα, μια ασθένεια ή κακή διατροφή μπορεί να μειώσουν τα επίπεδα της τεστοστερόνης παροδικά. Τότε, οι εξετάσεις θα πρέπει να αναβάλλονται μέχρι να αποκατασταθεί η υγεία ή να σταματήσει η λήψη των φαρμάκων).

Συμπτώματα υπογοναδισμού

Η έλλειψη τεστοστερόνης, μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της ερωτικής επιθυμίας, διαταραχή στη στύση, μείωση πρωινών στύσεων, διαταραχή στην παραγωγή σπέρματος, υπογονιμότητα, γυναικομαστία (διόγκωση των ανδρικών μαστών), εξάψεις, ιδρώτες, μείωση της τριχοφυϊας σε διάφορα μέρη του σώματος, ελαττωμένη συχνότητα ξυρίσματος, απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης, αύξηση στην αποθήκευση λίπους, οστεοπόρωση, απώλεια ύψους, διαταραχή στη διάθεση και τη σκέψη, κόπωση και μείωση του μεγέθους των όρχεων.

Θεραπεία

Όταν η παραγωγή τεστοστερόνης είναι χαμηλή και δεν υπάρχει κάποια αιτία που μπορεί να αντιμετωπισθεί, τότε η πιο συχνή θεραπεία είναι η χορήγηση τεστοστερόνης.
Υπάρχουν διάφοροι τρόποι χορήγησης της τεστοστερόνης και ο κάθε άνδρας μπορεί να επιλέξει, μαζί με τον ιατρό του, τη θεραπεία  που ταιριάζει στον τρόπο ζωής του.
Οι πιο συχνοί τρόποι χορήγησης είναι: Ενέσιμη τεστοστερόνη, σε patch/αυτοκόλλητο, ή σε gel. Η θεραπεία βελτιώνει τη διάθεση, την ερωτική λειτουργία, τη μυϊκή δύναμη και μάζα, το μεταβολισμό και την οστική πυκνότητα. Πριν την έναρξη της θεραπείας θα πρέπει να γίνεται έλεγχος του αιματοκρίτη, της λειτουργίας του ήπατος, έλεγχος του ΡSA και δακτυλική εξέταση του προστάτη. Οι εξετάσεις αυτές θα πρέπει να επαναλαμβάνονται μια φορά το χρόνο ενώ κατά τη διάρκεια της θεραπείας θα πρέπει να μετρώνται τα επίπεδα της τεστοστερόνης ώστε να διατηρείται στο μέσο των φυσιολογικών τιμών. Η πρώτη αξιολόγηση μετά την έναρξη της θεραπείας γίνεται συνήθως στους  3 μήνες.  Αν υπάρχει ιστορικό οστεοπόρωσης ή κατάγματος, η οστική πυκνότητα θα πρέπει να μετράται κάθε 1-2 χρόνια από την έναρξη της θεραπείας.

Παρενέργειες τεστοστερόνης

Αύξηση αιμοσφαιρίνης (ο αιματοκρίτης θα πρέπει να παρακολουθείται), διαταραχή στην ποιότητα σπέρματος, ακμή, ήπια διόγκωση των μαστών, πιθανή επιδείνωση της υπνικής άπνοιας (αν ήδη υπάρχει), διόγκωση του προστάτη ή εξέλιξη καρκίνου του προστάτη. Οι άνδρες άνω των 40 που έχουν συγγενή πρώτου βαθμού με καρκίνο του προστάτη και όλοι οι άνδρες άνω των 50, πρέπει να παρακολουθούνται στενά για καρκίνο του προστάτη κατά τη διάρκεια της θεραπείας με τεστοστερόνη. Οι άνδρες με υποψία καρκίνου του προστάτη ή του μαστού δεν πρέπει να παίρνουν θεραπεία με τεστοστερόνη.   Τεστοστερόνη ΔΕΝ πρέπει να λαμβάνεται σε περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη ή του μαστού, σοβαρής υπερπλασίας προστάτη, πολυκυτταραιμίας (αυξημένος αιμοτοκρίτης), σοβαρής υπνικής άπνοιας και καρδιακής ανεπάρκειας.

Οι παραπάνω πληροφορίες αφορούν γενικά στην/ον ασθενή με διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος με βάση την υπάρχουσα ιατρική γνώση. Σε κάθε περίπτωση απαιτείται εξατομίκευση σύμφωνα με τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες κάθε ασθενούς ξεχωριστά.

Για περισσότερες πληροφορίες και διευκρινίσεις μιλήστε με τον ιατρό σας.

error: Το περιεχόμενο είναι προστατευμένο!